Xóa nghèo trên cao nguyên đá

Cập nhật 11:27 ngày 17-10-2009

Đại diện Petrolimex trao quà cho trẻ em nghèo bản Há Chớ, xã Sủng Trái, Đồng Văn, Hà Giang. Ảnh: Ngọc Thanh

ND - Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ ra đời là "cú hích" tiếp thêm sinh khí giúp 62 huyện khó khăn của cả nước xóa đói, giảm nghèo một cách hiệu quả và bền vững. Cùng với Nhà nước, các DN lớn hưởng ứng chung tay với cấp ủy đảng, chính quyền và đồng bào trong công cuộc xóa nghèo, thể hiện nghĩa cử cao đẹp "tương thân, tương ái", một đạo lý truyền thống của người Việt Nam chúng ta. Ðó chính là ý nghĩa sâu sắc mà chúng tôi cảm nhận được khi lên huyện cực bắc Tổ quốc Ðồng Văn (Hà Giang).

Cách đây hơn 10 năm, Hà Giang được biết đến nhiều qua những mô hình có tính đột phá về xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội: "Một mái nhà, một bể nước và một con bò", "Hạ sơn cho đồng bào vùng cao",... Những mô hình này đã góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn miền núi. Tuy nhiên, qua thực tiễn, cần tiếp tục bổ sung hoàn thiện các mô hình này và có những mô hình khác phù hợp, bền vững hơn.

Chúng tôi lên huyện Ðồng Văn, một trong sáu huyện đặc biệt khó khăn của Hà Giang với diện tích núi đá chiếm gần 80% diện tích tự nhiên của huyện. Toàn huyện có 19 xã, thị trấn, thì 12 xã tỷ lệ nghèo đói chiếm hơn 50%. Ðồng bào dân tộc Mông nơi đây bao đời nay canh tác trên đá: bỏ đất vào hốc đá để gieo ngô. Mưa thuận, gió hòa, được mùa, thì chỉ thiếu ăn chừng 3 - 4 tháng. Còn năm mất mùa, thì thiếu ăn quanh năm. Tổng Công ty Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đã nhận trách nhiệm trước Chính phủ, xin được "đỡ đầu" giúp Ðồng Văn giảm nghèo.

Ðối với nhiều người Mông hôm leo núi đá từ bản ra huyện dự lễ ký thỏa thuận, có lẽ là "cái nhớ" in sâu nhất trong đời. Sau cái bắt tay chặt và tiếng vỗ tay nồng nhiệt, những khuôn mặt giãn ra với nụ cười hớn hở. Trước mắt, ngay trong năm nay, bằng kinh phí hơn 7,5 tỷ đồng, sẽ có 1.054 ngôi nhà mới được dựng lên. Nhà cửa các hộ gia đình chính sách, bệnh viện, sẽ được sửa sang, tu bổ... Chủ tịch UBND huyện Sùng Ðại Hùng đánh giá: "Những ngôi nhà mới đủ tiêu chuẩn về diện tích, bảo đảm "ba cứng" (mái cứng, khung cứng và nền cứng) sẽ thay thế nhà tạm bợ. Ngôi nhà kiên cố là điều kiện đầu tiên để tạo đà cho đồng bào thoát nghèo bền vững. Chương trình xóa nhà tạm chỉ là bước khởi đầu, tiếp sau đó, cùng với hỗ trợ của Petrolimex và cơ chế khuyến khích của Nhà nước, chúng tôi sẽ thực hiện nhiều chương trình, kế hoạch khác như đào tạo nghề cho lao động nông thôn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giống cây trồng, vật nuôi, phát triển du lịch,...".

Vượt quãng đường gần 50 km trên con đường mang tên Hạnh Phúc từ thị trấn Ðồng Văn, chúng tôi đến xã Sủng Trái xa xôi, xếp đầu bảng trong số các xã nghèo nhất huyện. Xã có hơn 900 hộ dân, với gần 5.500 nhân khẩu là người Mông. Ðồng chí Sùng Mí Phứ, Phó Chủ tịch UBND xã Sủng Trái cho biết, số hộ nghèo chiếm gần 2/3, trong đó có đến 137 hộ đói. Ở đây còn gần 100 ngôi nhà tạm bợ. Núp sau những vỉa tai mèo lởm chởm dựng trên lưng chừng núi cao ngất, là bản Há Chớ, với hơn chục nóc nhà quần tụm với nhau, hầu hết là những nếp nhà mái cỏ tranh, vách nứa đơn sơ. Vợ chồng Sùng Vả Say, 37 tuổi, mấy năm trước đây đã được Nhà nước cho vay 8 triệu đồng. Cả hai vợ chồng chăm chỉ làm lụng, bỏ công sức mua vật liệu, xay đá đóng gạch, xây lên bốn bức tường thì cạn lực, đành che tạm một tấm bạt bé xíu phía trên chiếc giường ọp ẹp tránh mưa. Tôi ái ngại nhìn ba đứa trẻ xanh bủng, nép bên cạnh người mẹ gầy guộc trong ngôi nhà chưa có mái, nắng trưa vẫn xói thẳng xuống đầu. Khi được biết có chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, vợ chồng Sùng Vả Say mừng lắm. Chị vợ ôm chặt lấy ba đứa con, không giấu nổi hai giọt lệ sung sướng, còn anh chồng cứ đi ra, đi vào, luống cuống không biết làm gì. Gần đó, nhà bà Sùng Mí Mua hoàn cảnh cũng tương tự, sống tạm bợ trong túp lều tranh được bà con trong bản dựng giúp. Qua năm tháng, túp lều đã sắp sụp, nhưng bà không có tiền để sửa chữa nói gì đến làm nhà mới. Anh Vả Say và bà Mí Mua cùng với hơn chục hộ trong bản Há Chớ chắc chắn Tết này sẽ được đón Xuân trong những căn nhà mới. Bà Mí Mua dự tính sẽ trồng một cây đào thật đẹp phía hông nhà, bên cạnh bể nước. Những mơ ước đơn sơ mà người dân bản Há Chớ vẽ ra trong rưng rưng xúc động khiến chúng tôi cũng trào nước mắt. Từ sự trợ giúp cụ thể, thiết thực như vậy, huyện Ðồng Văn hy vọng sẽ có những bước chuyển biến mạnh mẽ giúp đỡ người dân thoát nghèo.

Phó Tổng giám đốc Petrolimex Vương Thái Dũng cho biết, trong những năm tiếp theo, hai bên sẽ căn cứ điều kiện thực tế để tiếp tục xác định các hoạt động cụ thể theo các nội dung hỗ trợ mà Chính phủ đã định hướng, với tinh thần "trách nhiệm, thiết thực, hiệu quả, bền vững, lâu dài". Tổng công ty sẽ tổng kết chương trình hỗ trợ huyện Ðồng Văn từng năm và có những hoạch định tiếp trong một thời gian dài. Petrolimex cũng sẽ nghiên cứu đưa ra các giải pháp hỗ trợ thiết thực, mang lại hiệu quả ổn định, lâu dài cho Ðồng Văn trong phát triển kinh tế - xã hội. Chỉ tính từ năm 2004 đến nay, đã có 14 đợt tặng quà, tổng trị giá hơn một tỷ đồng do cán bộ, công nhân viên, người lao động Petrolimex tự nguyện đóng góp.

Theo các đồng chí lãnh đạo tỉnh Hà Giang, từng cấp ủy đảng, chính quyền và đoàn thể phải được gắn trách nhiệm trong công tác xóa đói nghèo, hoạch định và xây dựng chiến lược dài hơi một cách cụ thể. Các cơ chế, chính sách cần được bổ sung để hoàn thiện, phù hợp thực tiễn. Trong đó, ưu tiên phân bổ nguồn lực, phân bổ vốn tại các huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao, vùng biên giới, vùng đặc biệt khó khăn. Căn cứ vào đó, chính quyền cơ sở rà soát lại các dự án, chống đầu tư dàn trải. Cơ sở hạ tầng là quan trọng, nhưng không được sao nhãng mục tiêu phát triển sản xuất. Tăng cường và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cấp xã, đặc biệt là các xã nghèo, vùng đặc biệt khó khăn.

QUANG HƯNG