Lao Động số 236 Ngày 19/10/2009 Cập nhật: 7:45 AM, 19/10/2009
(LĐ) - Cuối cùng thì xăng dầu - “đầu vào” chiến lược của nền kinh tế cũng như của mọi nhà - cũng đã có được một “cây gậy” pháp lý khiến nó vận hành theo cơ chế thị trường một cách thực chất.
Đó là Nghị định 84 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu vừa được ban hành và sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 15.12 tới. Song để có được cơ sở pháp lý quan trọng này, trước đó mặt hàng xăng dầu đã phải “vật vã chuyển dạ” vài năm trời trong một cơ chế nửa nạc nửa mỡ - vừa thị trường, vừa bao cấp! Ngẫm ra cũng đúng, bởi muốn thị trường hoàn toàn, nhưng “thể trạng” của hệ thống kinh doanh xăng dầu chưa đủ lớn, nhận thức của nhiều người cũng chưa theo kịp cơ chế, nên cần một thời gian “đau đẻ” dài dài là điều dễ hiểu.
Nhưng nay tình hình đã khác. Theo ông Hoàng Thọ Xuân - Vụ trưởng Vụ Chính sách thị trường trong nước, Bộ Công Thương, đồng thời cũng là một chuyên gia có hàng chục năm trăn trở với cơ chế kinh doanh mặt hàng này - thì Nghị định 84 có 3 cái mới: Thứ nhất là công khai minh bạch về giá; thứ hai là mở rộng đối tượng cạnh tranh và cuối cùng là tạo cơ chế điều chỉnh linh hoạt.
Tuy nhiên, nhìn kỹ cả 3 điểm mới này đều hướng tới một mục tiêu then chốt: Minh bạch hoá thị trường xăng dầu. Theo đó, với “cây gậy” pháp lý này, mọi người dân, có thể giám sát giá cả, chất lượng, số lượng cả đầu vào lẫn đầu ra (mà lâu nay vốn được coi là khá tù mù) mặt hàng mang tính “quốc tế” rất cao này!
Đặc biệt, với việc không hạn chế đầu mối kinh doanh, từ nay thị trường xăng dầu không chỉ là sân chơi riêng của hơn chục đại gia như trước, mà có thể lên tới vài chục, thậm chí vài trăm, hoặc cũng rất có thể chỉ còn vài DN đếm trên đầu ngón tay.
Hệ thống bán lẻ cũng rất rạch ròi, sẽ là các thương hiệu kinh doanh xăng dầu A, B, C… chứ không nhập nhèm “đạo tên đạo tuổi” của nhau để người dân, dễ nhận mặt lựa chọn. Ai gian dối, nâng giá sẽ bị tẩy chay, ai làm ăn chân chính, có uy tín chắc chắn sẽ hút khách.
Cũng sẽ không sợ vài đại gia bắt tay “làm giá” bởi giá thế giới công khai trên mạng hàng giờ, cộng sự giám sát chặt của các nhà quản lý lẫn người dân chắc chắn sẽ có một giá đầu vào minh bạch.
Còn giá đầu ra (bán lẻ), DN nào tiết kiệm chi phí, làm ăn khoa học và chuyên nghiệp, chắc chắn sẽ có giá thấp hơn, cạnh tranh hơn. Những DN quen thói ăn dày, chụp giật sẽ khó có đất sống.
Song đó mới là minh bạch trên phương diện lý thuyết. Để ý tưởng tốt đẹp từ cơ chế này thành hiện thực, yếu tố quyết định là sự minh bạch từ chính 3 đối tượng nằm trong trục tam giác: Doanh nghiệp - Nhà nước - người tiêu dùng. DN cần coi minh bạch, công khai trong kinh doanh như một tiêu chí cốt tử xây dựng thương hiệu và tạo dựng niềm tin nơi người tiêu dùng.
Các cơ quan quản lý nhà nước cũng phải rành mạch, nghiêm minh trong thực thi cơ chế, tránh xé rào, can thiệp thô bạo theo thói quen bao cấp, gây khó cho DN. Với người dân, cũng đã đến lúc cần rạch ròi trong nhận thức, thay đổi thói quen tiêu dùng bao cấp, nhanh nhạy với cơ chế thị trường để trở thành người tiêu dùng thông minh!
Nếu mỗi chủ thể (DN - Nhà nước - người tiêu dùng) gương mẫu, tiên phong minh bạch hoá chính mình sẽ tạo ra một dòng chảy liên thông minh bạch trong trục tam giác này. Điều đó đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ tạo lập được một thị trường xăng dầu thực sự cạnh tranh và công bằng, thoát khỏi những “khoảng mờ, vùng tối” vốn đã gây quá nhiều tranh cãi trong nhiều năm qua.
Đình Chúc